Workum

De wind

Waar ligt de kitespot van Workum?

De kitespot van Workum ligt bij It Soal, het recreatiegebied zo'n 3 kilometer ten zuidwesten van het centrum, met een vakantiepark, een jachthaven en een zandstrand van ongeveer 800 meter. Ten zuiden van het strand loopt de vaargeul naar de havens van Workum, ten noorden ligt de Workumerwaard, een buitendijks natuurgebied.

Je start en landt op het strand en kitet in het water ervoor. Rijkswaterstaat wees die kitezone in februari 2005 aan, samen met zes andere plekken langs de Friese IJsselmeerkust. Gele boeien geven de grenzen aan, en daarbuiten mag je niet kiten.

In Súdwest-Fryslân mag je op vijf plekken aan het IJsselmeer kitesurfen: bij Workum, Makkum, Kornwerderzand, Hindeloopen en Stavoren. Op de rest van de kust van de gemeente is het verboden.

Bij welke windrichting kun je kiten in Workum?

Bij It Soal ligt het strand op het westen. Kijk je naar het meer, dan komt zuidwestenwind side-onshore van links binnen, staat westenwind recht aanlandig en komt noordwestenwind side-onshore van rechts. Zuidenwind waait bijna langs het strand van links, noordnoordwestenwind bijna langs het strand van rechts. Alles van noord via oost tot zuidzuidoost is aflandig.

Over de randen van dat bereik zijn de bronnen het niet eens. De NKV noemt alleen zuidwest, west en noordwest als veilige windrichtingen. De toeristische site van Fryslân noemt ook zuid en noord, en het Toekomstbeeld Kitesurfen IJsselmeergebied uit 2021 houdt het op zuidwest tot noordwest.

KNMI-station Stavoren staat aan de kust, 8 kilometer ten zuidwesten van het strand, en meet de wind elk uur. Tussen 2016 en 2025 woei het daar gemiddeld 10,7 knopen: het hardst in januari en februari, rond 12 knopen, en het zachtst in augustus en september, rond 9 knopen. In ongeveer een derde van alle uren woei het 12 knopen of meer (ruwweg windkracht 4), het vaakst uit het zuidwesten, het zuiden en het westen. Een op de vier van die uren had een richting die bij Workum aflandig is.

Tel je alleen de uren overdag met minstens 12 knopen uit een richting waarbij je bij It Soal kunt kiten, dan kom je over het hele jaar uit op ongeveer een op de vier uren, en in januari op een op de drie. In het voorjaar waren het er het minst, omdat harde wind overdag dan het vaakst uit het noorden of noordoosten kwam. In de zomer waaide hij vooral uit het westen en zuidwesten. Het station staat aan open water en niet bij It Soal, dus gebruik deze cijfers vooral voor richting en seizoen.

De regels voor kitesurfen in Workum

Artikel 5:31a van de APV van Súdwest-Fryslân verbiedt kitesurfen aan de IJsselmeerkust, op de binnenwateren en op ander openbaar water, met de stranden en oevers erbij. Ook de voorbereidende handelingen, zoals optuigen, vallen onder het verbod. Het college kan gebieden aanwijzen waar kiten wel mag. De huidige APV geldt sinds 8 juli 2026, en het artikel staat er sinds januari 2019 in dezelfde woorden in.

Die gebieden staan in de Nadere regels kitesurfen die het college in augustus 2014 vaststelde. Workum hoort erbij, en daar mag je het hele jaar kiten. Voor iedereen geldt: start en land alleen in of bij het water, vaar en spring niet binnen 60 meter van de kant, leg eerst je kite neer en rol dan pas je lijnen op, en kom met je kite niet in de zwemzone.

Scholen moeten IKO-, KNWV- of VDWS-gecertificeerd zijn en hun cursisten een gekleurd hesje geven. Van 1 juni tot 1 september mogen er in Workum hoogstens 30 leskites tegelijk in de lucht zijn, en scholen die dan les willen geven, melden zich voor 1 maart bij de gemeente. De NKV herhaalt deze regels in 2026 op haar spotpagina.

Daarnaast geldt het Binnenvaartpolitiereglement. Artikel 9.05 verbiedt varen met een plank die door een vlieger wordt voortbewogen, behalve op vaarwater dat de vaarwegbeheerder daarvoor aanwijst, en ook daar alleen overdag. Rijkswaterstaat wees de zone bij It Soal aan met een verkeersbesluit van 14 februari 2005. Op 26 februari 2026 werd één hoekpunt van de zone verlegd, omdat dat binnen het beschermde natuurgebied ten noorden ervan lag.

Dat gebied is de Workumerwaard, sinds 2009 een beschermd natuurgebied. Binnen ongeveer 300 meter van de stenen dam die het beschermt geldt een vaarverbod, en een palenrij met boeien geeft de grens aan. De zone ligt bovendien in het Natura 2000-gebied IJsselmeer: binnen 700 meter ervan ruien, rusten en foerageren lepelaars, ganzen, eenden, steltlopers en sterns.

Het Natura 2000-beheerplan uit 2017, in 2024 verlengd, stelt kitesurfen bij It Soal het hele jaar vrij van een vergunning, maar alleen als een fysieke afscheiding de noordkant van de zone begrenst. Volgens een inventarisatie voor Rijkswaterstaat uit oktober 2025 is die afscheiding er nog niet; volgens het verkeersbesluit van februari 2026 staat hij er al jaren. It Fryske Gea meldt dat sommige kiters door het afgesloten gebied varen, en dat de vogels opvliegen zodra er één kiter buiten de zone komt. Blijf dus binnen de boeien.

Ondiep water: de zandbank en het IJsselmeerpeil

Volgens het dieptebestand van Rijkswaterstaat uit 2022 ligt de bodem de eerste 300 tot 450 meter vanaf het strand op zo'n 0,6 tot 0,9 meter onder NAP, met een lage zandbank op 300 à 400 meter uit de kant. Daarachter zakt de bodem binnen 150 meter naar ongeveer 2 meter onder NAP, en een kilometer uit de kant ligt hij rond 3 meter. De NKV raadt foilers aan eerst voorbij de zandbank te lopen: daarachter is het meteen diep. De meting is van voor de werkzaamheden van 2026, waarbij het water voor het strand wordt verdiept.

Hoeveel water erboven staat, hangt af van het peil. Volgens het Peilbesluit IJsselmeergebied van 2018 houdt Rijkswaterstaat het IJsselmeer vanaf oktober op 40 centimeter onder NAP. Tussen 1 maart en 1 april gaat het peil omhoog, 's zomers mag het tussen 10 en 30 centimeter onder NAP bewegen, en vanaf half augustus zakt het weer, tot 30 centimeter onder NAP eind september. Op het ondiepe deel staat 's zomers dus zo'n 30 tot 80 centimeter water en 's winters 20 tot 50 centimeter, op de zandbank nog minder. Spotgidsen waarschuwen dat het soms erg ondiep wordt, vooral in de winter, en het Toekomstbeeld noemt het lage water in Workum als een van de oorzaken van onveilige situaties.

Ook de wind verzet het water. Bij de peilmeter van Rijkswaterstaat in de haven van Kornwerderzand, zo'n 12 kilometer naar het noorden, stuwde stormachtige zuidwestenwind het meer tussen 2019 en 2026 op tot zo'n 90 centimeter boven NAP. Harde noordwestenwind liet het daar zakken tot een meter onder NAP, zoals op 27 november 2024. Hoeveel het peil bij It Soal verandert, hangt af van de windrichting.

Golven op het IJsselmeer zijn volgens Rijkswaterstaat normaal zo'n 40 centimeter hoog en bij krachtige wind gemiddeld 60 centimeter, en ze kunnen al een uur nadat ze opkomen volgroeid zijn. In Workum breekt de zandbank het meeste daarvan: binnen de bank is het water vlak, daarbuiten staat een korte, steile chop.

Werkzaamheden aan het strand in 2026 en 2027

Het programma Friese IJsselmeerkust werkt sinds april 2026 aan de kust bij Workum; op 22 april gingen de werkzaamheden aan de strekdam en het strand officieel van start. Naast de bestaande strekdam bij de vaargeul ligt nu een tweede, die moet voorkomen dat de geul dichtslibt. In november 2026 moest alleen het wandelpad erover nog worden aangelegd.

Van de zomer van 2026 tot eind 2026, en mogelijk tot het voorjaar van 2027, wordt het recreatiewater voor het strand verdiept tot ongeveer 1,40 meter. Het zand gaat naar de Warkumerwaard, waar zo'n 2 kilometer vooroever wordt hersteld; de gemeente verleende daarvoor in september 2026 een omgevingsvergunning. Tijdens het werk blijft steeds de helft van het strand open: eerst gaat de zuidkant dicht, daarna de noordkant.

Volgens de NKV is een kiter tegen de zandleiding gevaren die door het start- en landingsgebied loopt. In overleg met de uitvoerder is de leiding daar deels met zand afgedekt. De NKV vraagt kiters om alleen in de aangewezen zone te starten en te landen, op het strand en op het water 100 meter afstand te houden van de werkzaamheden en niet over leidingen of de pier te springen. Gebeurt dat niet, dan kan Workum tijdens de werkzaamheden dicht.

Als het werk klaar is, moeten zwemmers en kitesurfers volgens het programma meer ruimte hebben. Kijk tot die tijd voor het optuigen naar de borden en hekken op het strand.

Drukte en hulp op het water

Volgens de NKV is Workum een van de drukste kitespots van Nederland. Het Toekomstbeeld schatte in 2021 het gebruik op gemiddeld 150 kiters per dag, met pieken tot 250. Het wijst de handige ligging, het ondiepe water en de populariteit van de sport aan als oorzaak, en zegt dat de spot door de drukte soms minder veilig is. De NKV omschrijft de startplek als zand met weinig ruimte. Kom op een winderig weekend op tijd, en tuig op waar je de weg naar het water vrijlaat.

Er zijn ook evenementen op het strand. Voor 2026 verleende de gemeente vergunningen voor de Kitesurf Season Kick-Off in april, het Nederlands Studenten Kampioenschap Kitesurfen met festival WOEI! in mei en het Midsummer Kitesurf Event in augustus.

Ten noorden van de zone ligt het natuurgebied, ten zuiden de vaargeul. Bij zuidenwind drijf je richting de Workumerwaard, bij noordenwind richting de vaargeul en de nieuwe strekdam, waar boten van en naar de jachthavens van Workum varen.

Een reddingsbrigade hebben we voor It Soal niet gevonden. Het dichtstbijzijnde KNRM-station ligt in Hindeloopen, zo'n 3 kilometer naar het zuiden. Ben je je kite of board kwijt, meld dat dan bij het Kustwachtcentrum via 088 958 4000; die werkt ook op het IJsselmeer. Bij nood bel je 112 of het alarmnummer van de Kustwacht, 0900 0111.

Watertemperatuur, ijs en blauwalg

Rijkswaterstaat meet de watertemperatuur in de vaargeul bij Kornwerderzand, zo'n 10 kilometer naar het noorden, en bij Vrouwezand, zo'n 18 kilometer naar het zuiden. De laatste jaren was het water op beide plekken in januari gemiddeld zo'n 4 °C, in april zo'n 10 °C en in augustus zo'n 20 °C. Het ondiepe water bij It Soal warmt waarschijnlijk sneller op en koelt sneller af. Van november tot en met april heb je een 5/4 met schoenen nodig, in de koudste maanden met handschoenen en capuchon. In mei, juni, september en oktober volstaat een 4/3, in juli en augustus meestal een 3/2.

In strenge winters kan het IJsselmeer bevriezen. In februari 2021 schakelde de KNRM over op ijsreddingen, omdat de reddingboten het IJsselmeer, het Markermeer en de Waddenzee slecht konden bereiken. Ga niet het ijs op.

It Soal is een officiële zwemlocatie, en de provincie stelde het badseizoen voor 2026 vast op 1 mei tot en met 31 oktober. Bij de controles van Rijkswaterstaat werd er van 2015 tot en met 2025 geen drijflaag van blauwalg gezien. In 2026 zagen de controleurs twee keer een lichte drijflaag (categorie 1), op 27 juli en 10 augustus. Kijk 's zomers voor je gaat op zwemwater.nl.

Met de auto of de trein naar It Soal

Vanuit het centrum van Amsterdam is het zo'n 125 kilometer, bij rustig verkeer ongeveer 1 uur en 45 minuten rijden. Vanuit Leeuwarden ben je er in zo'n 40 minuten, vanuit Zwolle in ongeveer 1 uur en 15 minuten en vanuit Groningen in ongeveer anderhalf uur.

De gemeente rekent in 2026 alleen in Sneek en Bolsward parkeergeld. Spotgidsen beschrijven een gratis parkeerterrein in een bosje bij de ingang van het recreatiegebied, met een bruggetje naar het strand. Met de trein ga je naar station Workum, aan de lijn Leeuwarden–Stavoren; van daar is het ongeveer 3 kilometer naar het strand.

Van 1 april tot en met 30 september mogen honden niet op het strand van It Soal. Sinds 2026 is It Soal van 1 oktober tot 1 maart een hondenlosloopgebied, dus reken 's winters op loslopende honden bij je lijnen.

Actuele wind in Workum: zo lees je de metingen

Kijk eerst naar de richting. Van zuidwest via west tot noordwest kun je in de zone terecht; zuid en noordnoordwest waaien langs het strand. Alles van noord via oost tot zuidzuidoost is aflandig, en dan blijf je op de kant, hoe hard het ook waait.

Vergelijk daarna de windsnelheid met de verwachting voor Workum, en let op het verschil tussen de gemiddelde wind en de windstoten. Een klein verschil wijst meestal op wind die over open water is gekomen. Een groot verschil betekent meestal dat de wind eerst over land is gekomen, of dat er een front overtrekt.

De widget geeft de wind in knopen. Reken je liever in windkracht? Windkracht 4 loopt van 11 tot 16 knopen, windkracht 5 van 17 tot 21 knopen en windkracht 6 van 22 tot 27 knopen.

Het dichtstbijzijnde officiële meetstation is dat van het KNMI in Stavoren, 8 kilometer naar het zuidwesten. Geen van de stations in de widget staat op het strand van It Soal. Gebruik ze dus vooral voor de richting en het verloop, minder voor de precieze windsnelheid in de zone. Kijk aan het eind van de dag ook hoe laat de zon ondergaat: daarna mag je niet meer kiten.

De widget hierboven toont de laatste metingen van de stations rond de spot.

Meer spotgidsen

• Brouwersdam — Grevelingen · Goeree-Overflakkee · Schouwen-Duiveland
• Wijk aan Zee — IJmond · Beverwijk · Velsen-Noord
• Zandvoort — Zuid-Kennemerland · Noord-Holland
• Bloemendaal aan Zee — Bloemendaal · Zuid-Kennemerland · Noord-Holland
• Vlieland — Waddeneilanden · Friesland
• Muiderberg — IJmeer · Gooise Meren · Noord-Holland
• Texel — Waddeneilanden · Noord-Holland